Kişisel Gelişim 3 dk okuma Nihan Yalçınkaya Güncellendi:
Yetişkinlikte yeniden okula dönmek
Kırklı yaşlarda diploma tamamlamak ya da yeni bir alanın eğitimini almak mümkündür. Yetişkin öğrenmesinin kendine has kuralları vardır.
Okula dönmek yalnızca gençlerin işi değildir. Kırklı yaşlarda lise diplomasını tamamlayan, çocukları büyüdükten sonra üniversiteye başlayan, uzun yıllar çalıştığı alandan ayrılıp yeni bir mesleğin eğitimini alan insanlar hiç de az değildir. Bu kararın önündeki en büyük engel çoğu zaman zaman ya da paradan önce bir tereddüttür: "Bu yaştan sonra olur mu?" Sorunun yanıtı, yetişkin öğrenmesinin gençlerinkinden nasıl farklılaştığını bilmekle yakından ilgilidir.
Yetişkinin avantajları
Yetişkin öğrenciler bir noktada gençlerden geridedir: hızlı ezberlemede ve uzun kesintisiz çalışma saatleri bulmakta zorlanırlar. Buna karşılık ellerinde gençlerde olmayan üç şey vardır. Birincisi geniş bir deneyim birikimidir; yeni bilgi, yaşanmış örneklere tutunduğu için daha kolay yerleşir. İkincisi nedendir; yetişkin çoğunlukla neden okuduğunu bilir ve bu netlik motivasyonu dışarıdan beslemeye gerek bırakmaz. Üçüncüsü ise seçicilik ve özdenetimdir; hangi konunun işine yarayacağını ayırt etmek yıllar içinde gelişen bir beceridir.
Bu nedenle yetişkin eğitiminde başarı, hafıza gücünden çok düzen kurabilmeye bağlıdır. Az ama düzenli çalışan bir yetişkin, düzensiz çalışan bir gençten daha hızlı ilerler.
Zamanın gerçek hesabı
En sık yapılan hata, öğrenciliğin hayal edilen hâlini kurmaktır: akşamları üç saat masa başı, hafta sonları tam gün çalışma. İş, ev ve aile yükümlülükleri varken bu tempo birkaç hafta sürer ve ardından tümüyle çöker. Gerçekçi olan, günde kırk beş dakikalık bir dilimi kesin olarak ayırmak ve buna sadık kalmaktır. Kısa ama kesintisiz süreler, uzun ve düzensiz oturumlardan daha çok iş çıkarır.
Ölü zamanları kullanmak da yetişkinin işine yarar. Servis yolculuğu, sıra beklerken geçen dakikalar ya da yemek hazırlarken dinlenen bir ders kaydı, tek başına yeterli olmasa da tekrar ihtiyacının önemli bir bölümünü karşılar.
Eski alışkanlıklar ve yeni araçlar
Uzun süre okuldan uzak kalan kişinin çalışma alışkanlıkları da eski kalır. Sayfayı defalarca okumak, altını çizmek ve not defterini süslemek tanıdık ama zayıf yöntemlerdir. Kendini yoklama, yani kitabı kapatıp konuyu hatırlamaya çalışma, ilk başta rahatsız edici olsa da çok daha verimlidir. Aynı şekilde çevrimiçi platformlar, dijital not sistemleri ve ders kayıtları başlangıçta yabancı gelebilir; bunlara birkaç saat ayırmak, ilerideki aylarda büyük zaman kazandırır.
Çevre ve utanma duygusu
Yetişkin öğrencilerin dile getirmekte zorlandığı bir engel, sınıftaki yaş farkıdır. Soru sormaktan çekinmek, bilmediğini belli etmemeye çalışmak öğrenmeyi doğrudan yavaşlatır. Oysa çoğu ortamda deneyimli öğrencinin sorusu sınıfın tamamına yarar. Bu tereddüdü aşmak için ilk haftalarda küçük bir hedef koymak yeterlidir: her derste en az bir soru sormak.
Aileye ve iş çevresine kararın açıkça anlatılması da işi kolaylaştırır. Belirli saatlerde ulaşılamaz olacağınızı önceden söylemek, sonradan tartışma yaratacak birçok durumu ortadan kaldırır.
Yetişkin eğitimi genellikle yıllara yayılır ve bu süre boyunca ilerlemeyi hissetmek zorlaşır. Bunun için büyük hedefin yanında küçük ölçütler koymak gerekir: bitirilen ünite sayısı, çözülen soru sayısı, tamamlanan hafta sayısı. Görülebilir bir ilerleme kaydı, motivasyonun dalgalandığı dönemlerde kararı ayakta tutar.
Aksama olağandır
Yetişkin hayatında hastalık, iş yoğunluğu ve aile yükümlülükleri kaçınılmaz olarak araya girer. Bir haftayı kaçırmak, kararın yanlış olduğunu göstermez. Asıl risk aksamanın kendisi değil, aksamanın ardından gelen "nasılsa bozuldu" düşüncesidir. Ara verilen dönemden sonra tam kapasiteyle dönmeye çalışmak yerine, ilk haftayı yarım tempoyla geçirmek geri dönüşü çok kolaylaştırır.
Bir de tek başına ilerlememek işe yarar. Aynı programda okuyan bir kişiyle haftada bir konuşmak, ders çalışmayı takvimde tutan basit ama güçlü bir bağ kurar. Yetişkin öğrencilerin en sık dile getirdiği pişmanlık, zorlandıkları dönemde kimseye danışmadan sessizce bırakmış olmaktır.
Yeniden okula dönmek geçmişi telafi etme çabası değildir; bugünün koşullarıyla verilmiş yeni bir karardır. Bu kararın en sağlam dayanağı, yaşın öğrenmeye engel olmadığını gösteren sıradan ve sabırlı bir düzenin kurulmasıdır.